Cách kiểm tra độ an toàn của tệp tin qua VirusTotal trực tuyến

VirusTotal là dịch vụ miễn phí cho phép bạn tải tệp hoặc dán đường link để được kiểm tra đồng thời bởi hàng chục động cơ diệt virus và công cụ phân tích. Cách dùng rất đơn giản: vào trang virustotal.com, chọn tệp hoặc dán URL, chờ kết quả. Điều quan trọng hơn là đọc kết quả đúng: vài cảnh báo lẻ tẻ từ động cơ ít tên tuổi có thể là nhầm, còn nhiều động cơ lớn cùng báo là tín hiệu nghiêm túc. Và vì tệp tải lên có thể được chia sẻ với cộng đồng bảo mật, đừng bao giờ tải lên tài liệu chứa thông tin cá nhân hay bí mật công ty.

VirusTotal hoạt động như thế nào

Khi bạn gửi tệp, VirusTotal chạy nó qua nhiều động cơ quét của các hãng bảo mật khác nhau, cùng các công cụ phân tích tĩnh, và với một số loại tệp là phân tích hành vi trong môi trường cô lập. Kết quả hiển thị số động cơ đánh giá tệp là độc hại trên tổng số động cơ đã quét. Dịch vụ thuộc sở hữu của Google từ năm 2012 và được dùng rộng rãi bởi chuyên gia bảo mật lẫn người dùng thường.

Điểm mạnh là bạn có nhiều "ý kiến" cùng lúc thay vì phụ thuộc vào một phần mềm. Điểm yếu là kết quả chỉ phản ánh những gì các động cơ biết tại thời điểm quét; mã độc hoàn toàn mới có thể chưa bị động cơ nào nhận diện.

Ba cách kiểm tra

Tải tệp lên

1. Truy cập virustotal.com, chọn tab File.
2. Chọn tệp từ máy tính. Giới hạn kích thước tệp với giao diện web thông thường là vài trăm MB; tệp quá lớn cần cách khác.
3. Chờ quá trình quét, thường trong vòng một đến vài phút.

Kiểm tra đường link

Chọn tab URL, dán đường link. Hữu ích khi nhận link lạ qua email, tin nhắn, mạng xã hội. Kết quả cho biết các dịch vụ chặn lừa đảo, chặn mã độc có xếp đường link vào danh sách đen không.

Tìm theo mã băm (hash)

Chọn tab Search, dán mã băm SHA-256 của tệp. Cách này không tải tệp lên, chỉ tra cứu xem tệp có cùng mã băm đã từng được ai đó gửi chưa. Trên Windows, lấy mã băm bằng PowerShell: Get-FileHash duongdan\tentep. Đây là cách nên dùng đầu tiên với tệp bạn không muốn chia sẻ.

Đọc kết quả cho đúng

Các tab thông tin bổ sung

• Details: loại tệp, kích thước, chữ ký số, thời điểm lần đầu được gửi. Một tệp tự xưng là bộ cài phần mềm nổi tiếng nhưng không có chữ ký số của hãng là dấu hiệu đáng ngờ.
• Behavior: hành vi khi chạy trong môi trường phân tích, như tệp được tạo, kết nối mạng, thay đổi Registry.
• Relations: tên miền, địa chỉ IP, tệp liên quan.
• Community: nhận xét của người dùng và chuyên gia.

Quyền riêng tư: điều nhiều người không biết

Tệp bạn tải lên VirusTotal có thể được chia sẻ với các thành viên trả phí của dịch vụ, gồm các hãng bảo mật và nhà nghiên cứu, để phục vụ phân tích. Đã có nhiều trường hợp tài liệu nội bộ nhạy cảm của tổ chức bị lộ vì nhân viên tải lên để "kiểm tra virus".

Vì vậy:

• Không tải lên hợp đồng, bảng lương, tài liệu nội bộ, tệp chứa dữ liệu khách hàng, ảnh giấy tờ cá nhân.
• Với tệp đính kèm email từ đối tác quen, tra mã băm trước. Nếu chưa có kết quả và tệp chứa thông tin nội bộ, hãy dùng phần mềm diệt virus trên máy hoặc hỏi bộ phận IT.
• Không tải lên đường link chứa token, mã đặt lại mật khẩu, link chia sẻ tài liệu riêng tư.

Khi nào VirusTotal thực sự hữu ích

• Phần mềm miễn phí tải từ trang không chính thức, muốn kiểm tra trước khi cài.
• Tệp đính kèm email bất ngờ, ví dụ "hóa đơn" từ người lạ; kết hợp kỹ năng nhận biết tệp đuôi kép.
• Đường link rút gọn nhận qua tin nhắn.
• Tệp được phần mềm diệt virus trên máy cảnh báo, muốn xem thêm ý kiến khác.

Giới hạn cần nhớ

VirusTotal là công cụ tham khảo, không phải lời phán quyết. Mã độc được thiết kế nhắm vào một tổ chức cụ thể có thể chưa bị nhận diện. Tệp tài liệu Office có thể sạch nhưng chứa liên kết tải mã độc sau khi mở. Kết quả quét URL hôm nay sạch không có nghĩa trang web sẽ sạch mãi. Với tệp vẫn còn nghi ngờ sau khi kiểm tra, hãy mở thử trong môi trường cô lập như hướng dẫn tạo máy ảo Sandbox để chạy tệp lạ, hoặc đơn giản là không mở.

Và nếu bạn lỡ chạy một tệp mà sau đó VirusTotal xác nhận là độc hại, hãy xử lý như máy đã nhiễm: ngắt mạng, quét toàn bộ, đổi mật khẩu từ thiết bị khác. Dùng thêm Microsoft Defender được cấu hình đầy đủ để giảm khả năng lặp lại.