Tìm hiểu về cuộc tấn công trung gian qua cáp sạc USB độc hại

Cáp sạc USB độc hại là sợi cáp bề ngoài giống hệt cáp thường nhưng có mạch điện tử nhỏ giấu trong đầu cắm, có thể giả làm bàn phím, ghi lại dữ liệu đi qua hoặc nhận lệnh từ xa qua sóng không dây. Khi cáp nằm giữa thiết bị của bạn và nguồn điện hay máy tính, nó trở thành "người trung gian" mà bạn không hề hay biết. Cách tự bảo vệ hiệu quả nhất là dùng cáp chính hãng mua từ nơi tin cậy, không dùng cáp lạ được cho mượn hay tặng, và dùng bộ chặn dữ liệu khi sạc ở nơi công cộng.

Từ "cáp sạc" đến "thiết bị máy tính thu nhỏ"

Linh kiện điện tử ngày càng nhỏ. Một vi điều khiển kèm mô-đun Wi-Fi giờ có thể đặt vừa trong vỏ đầu cắm USB. Ngành kiểm thử bảo mật đã có những sản phẩm cáp dạng này, công khai bán cho chuyên gia đánh giá an ninh để minh họa rủi ro. Cáp hoạt động bình thường như cáp sạc và truyền dữ liệu, nên người dùng không phát hiện gì khác lạ.

Khi cắm vào máy tính, mạch bên trong có thể khai báo thêm một thiết bị như bàn phím. Kẻ điều khiển kết nối với cáp qua sóng không dây từ khoảng cách gần, rồi gửi chuỗi phím tới máy. Đây là phiên bản tinh vi của thiết bị giả bàn phím, chỉ khác là được giấu trong vật mà ai cũng xem là vô hại.

Vì sao gọi là tấn công trung gian

Trong bảo mật, tấn công trung gian (man-in-the-middle) là khi kẻ tấn công chen vào giữa hai bên đang giao tiếp. Với cáp USB, "hai bên" là thiết bị của bạn và máy tính hoặc nguồn sạc. Một số loại cáp hoặc bộ chuyển đổi độc hại có thể:

• Ghi lại phím gõ từ bàn phím USB đi qua chúng.
• Chèn thêm phím hoặc lệnh vào máy tính.
• Tạo kết nối dữ liệu ẩn khi người dùng tưởng chỉ đang sạc.
• Cung cấp đường liên lạc không dây để kẻ tấn công điều khiển từ xa.

Juice jacking: rủi ro ở trạm sạc công cộng

Juice jacking là thuật ngữ chỉ việc lợi dụng cổng sạc USB công cộng để truy cập dữ liệu điện thoại hoặc cài mã độc. Kịch bản là cổng USB tại sân bay, nhà ga, quán cà phê bị thay bằng cổng có kết nối tới thiết bị độc hại, hoặc cáp sạc gắn sẵn tại trạm đã bị tráo.

Các cơ quan như Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) và FBI đã từng đưa ra khuyến cáo người dùng tránh sạc qua cổng USB công cộng. Đồng thời, các hệ điều hành di động đã bổ sung nhiều lớp bảo vệ, như yêu cầu xác nhận trước khi cho phép truyền dữ liệu. Vì vậy rủi ro thực tế phụ thuộc lớn vào việc người dùng có bấm đồng ý hay không và điện thoại có được cập nhật hay không.

Nhận biết cáp đáng ngờ

Cần nói rõ: nhiều cáp độc hại được làm tinh vi đến mức không thể phân biệt bằng mắt hay cân nặng. Vì vậy nguồn gốc cáp quan trọng hơn mọi cách nhận biết bề ngoài.

Thói quen sạc an toàn

1. Mang theo củ sạc và cáp riêng, cắm vào ổ điện thay vì cổng USB công cộng.
2. Dùng bộ chặn dữ liệu (USB data blocker), một đầu chuyển nhỏ chỉ cho chân nguồn đi qua, khi buộc phải dùng cổng USB lạ.
3. Không bấm "Tin cậy" hoặc "Truyền tệp" khi chỉ muốn sạc.
4. Không mượn cáp của người lạ để cắm vào laptop công việc.
5. Cập nhật hệ điều hành điện thoại và máy tính để có các lớp chặn kết nối dữ liệu tốt nhất.
6. Khóa máy khi đang sạc ở nơi công cộng.

Những nguyên tắc tương tự áp dụng cho sạc dự phòng mượn hoặc thuê; xem thêm phân tích về sạc dự phòng có thể chứa chip giám sát.

Trong môi trường văn phòng

Ở công ty, cáp USB thường được xem là vật tư tiêu hao, ai cũng có thể mang tới. Đó là kẽ hở. Một số biện pháp hợp lý:

• Công ty cung cấp cáp, bộ sạc cho nhân viên, mua từ nhà cung cấp tin cậy.
• Quy định không cắm cáp, phụ kiện cá nhân vào máy chủ và máy xử lý dữ liệu nhạy cảm.
• Bật chính sách hạn chế cài thiết bị mới và giám sát sự kiện bàn phím mới xuất hiện.
• Đưa nội dung về cáp và phụ kiện độc hại vào chương trình đào tạo nhận thức an ninh.

Bởi vì cáp độc hại về bản chất là một dạng thiết bị giả bàn phím, các biện pháp phòng chống trong bài phòng chống BadUSB giả mạo bàn phím cũng áp dụng trực tiếp.

Nếu nghi đã dùng phải cáp độc hại

Rút cáp, giữ lại và không dùng tiếp. Với máy tính, ngắt mạng và kiểm tra Device Manager, chương trình khởi động, tác vụ được lên lịch. Đổi mật khẩu quan trọng từ thiết bị khác. Với điện thoại, kiểm tra danh sách máy tính được tin cậy và xóa đi (trên iPhone có tùy chọn đặt lại Location & Privacy để xóa danh sách tin cậy), xem lại ứng dụng mới cài. Với máy công ty, báo bộ phận IT để họ đánh giá.